De drie zones in de inductiekroes: wat het uitbreken over de bekleding verraadt

Vier dingen bepalen hoe lang een kroesbekleding het houdt: de massa, de verdichting bij het stampen, de sintercurve bij de eerste brand en de bedrijfsvoering. Wanneer een kroes in plaats van 300 maar 80 smelten haalt, was een van deze vier de oorzaak — en welke, is te zien aan de uitgebroken voering. Daarna niet meer.

Wat bij het sinteren ontstaat

Een gestampte massa is na de inbouw overal gelijk. Bij het eerste opstoken vormt zij drie lagen, omdat de temperatuur van binnen naar buiten afneemt: binnen de gesinterde laag, dicht en vast, die in het metaal staat. Daarachter een overgangslaag, aangesinterd maar nog niet doorgebonden. En buiten, aan de spoel, een laag die poederig blijft.

Deze buitenste laag is geen gebrek, maar gewenst. Zij laat zich bij de wissel uitbreken zonder de spoel te beschadigen, en zij remt een scheur die van binnen komt. Een kroes die helemaal is doorgesinterd, heeft deze reserve niet meer.

Wat de verhoudingen verraden

• Sinterlaag te dik, losse laag bijna weg: te heet of te lang gedraaid. De voering laat zich nauwelijks nog uitbreken, en een scheur loopt door tot aan de spoel in plaats van in de losse laag dood te lopen.
• Sinterlaag te dun: de curve liep te snel of hield te laag aan. De slijtage begint dan niet na vijftig smelten, maar na de eerste.
• De lagen liggen ongelijkmatig over de omtrek: meestal wordt altijd op dezelfde plek gechargeerd, of de koeling werkt niet rondom gelijk. Dat is geen materiaalprobleem, maar een bedrijfsprobleem.
• De lagen liggen ongelijkmatig over de hoogte: boven dunner dan onder wijst op een te laag gehouden badlijn of op oververhitting in de smeltfase.
• Gaten of losse nesten in de sinterlaag: daar is bij het stampen niet netjes verdicht. Dat is de enige van de vier factoren die al bij de inbouw vaststond.

Twintig minuten bij het uitbreken

Meer is er niet nodig: het breukvlak fotograferen, de drie laagdiktes op drie hoogtes meten, het aantal smelten erbij noteren. Na drie campagnes ligt er een vergelijking, en de vraag „materiaal of bedrijfsvoering?” is geen kwestie van mening meer. Zonder deze twintig minuten blijft zij dat — en wordt zij meestal beslist in het voordeel van degene die het hardst argumenteert.